WPŁYW PROTESTANCKIEJ TEORII POLITYCZNEJ OKRESU REFORMACJI NA LIBERALNĄ KONCEPCJĘ RZĄDU OGRANICZONEGO

Abstrakt

J. Locke jest tradycyjnie uważany za prekursora filozofii wolności, znanej pod nazwą, która „odnosi się do wzrostu wolności osobistej w przeciwieństwie do władzy suwerennego władcy” (Raath & Freitas, 2002, s. 25). Taką definicję klasycznego liberalizmu podaje konserwatywny filozof R. Scruton. I pomimo swojej zwięzłości jest to niezwykle trafna charakterystyka tej tradycji filozoficznej. Definicja ta wskazuje na sedno myśli liberalnej, jej największe osiągnięcie oraz jej genealogię. Wolność osobista – to centralna koncepcja liberalizmu, dla której właściwie istnieje wszystko inne. Umowa społeczna, praworządność, system hamulców i przeciwwag – to mechanizmy opracowane wyłącznie w celu ochrony wolności osobistej. Innymi słowy, walka z tyranią i wprowadzenie ograniczonego rządu były środkami służącymi osiągnięciu głównego celu – wolności osobistej. Cała plejada wybitnych myślicieli włożyła tytaniczne wysiłki w opracowanie mechanizmów kontroli i powstrzymywania władzy, aby uchronić ludzką wolność przed uciskiem. Genealogiczne korzenie myśli liberalnej (w interpretacji większości liberalnych teoretyków) sięgają dopiero okresu Oświecenia. I można odnieść wrażenie, że liberalizm jest spontanicznym zjawiskiem wybitnej epoki intelektualnej, które powstało bez żadnego wpływu wcześniejszej tradycji intelektualnej. Oznacza to, że takie podejście z jakiegoś powodu pomija wpływ religii chrześcijańskiej, która miała ogromne znaczenie dla kształtowania się kultury europejskiej w okresie średniowiecza i nowożytności, a teoria polityczna nie stanowiła tu wyjątku. Jest to zatem problem zachodniej tożsamości politycznej w ujęciu ogólnym, a także, w szczególności, tożsamości liberalizmu jako pierwszej nowoczesnej ideologii. Tematyka niniejszego artykułu odnosi się właśnie do czynnika religijnego, który wpłynął na kształtowanie się liberalnej koncepcji ograniczonego rządzenia. W końcu dekonstrukcję teorii boskiego prawa królów w okresie reformacji można nazwać zjawiskiem liberalnym, ponieważ, jak już wspomniano, liberalizm to „wzrost wolności osobistej w przeciwieństwie do władzy najwyższego władcy” (Raath & Freitas, 2002, s. 25).